Aderlating als een rituele handeling bij de geboorte van de erfopvolger van een Maya-vorst (ca 770 na Chr). Londen, Brits Museum

De hierboven afgebeelde kalkstenen latei, afkomstig uit Yaxchilan, Chiapas, Mexico, bevindt zich tegenwoordig in het Brits Museum. De in pictogrammen weergegeven inscripties die de afbeelding omzomen verwijzen naar de geboorte van de zoon en erfopvolger van de Mayavorst 'Vogel Jaguar'. Die geboorte is op een andere plaats bij de opgravingen gedateerd op 18 februari 752 AD. De afgebeelde vrouw is 'Balam-Ix', niet de moeder van het kind, maar een van Vogel Jaguar's andere vrouwen. Zij haalt een scherpe doorn door haar tong. Een schaal met bloeddoordrenkte papiertjes staat aan haar voeten.

De vader van de pasgeborene zit op een stapel bladeren. Hij draagt ceremoniële kleding en heeft op zijn rug een schild, dat aan een brede riem is bevestigd. Hij is getooid met oorbellen, een neuspiercing, een borststuk en heeft cilindrische manchetten van jade aan polsen, knieën en enkels. Zijn mantel lijkt van veren gemaakt te zijn en hij draagt een halsband van touw. Zijn haar is strak boven zijn hoofd gebonden. De schedel op zijn hoofdtooi doet vermoeden dat hij klaar is voor een aderlating. Hij houdt een benen priem klaar voor het doorboren van zijn penis, een traditioneel bloedoffer met een grote rituele betekenis. De kunstenaar laat met de zool van zijn rechtervoet zien, dat hij zijn benen gespreid heeft voor de uitvoering van dit pijnlijke ritueel.

Een bijbehorende (hier niet afgebeelde) inscriptie verklaart waarom dit aderlatingritueel wordt uitgevoerd. In een ingevoegde glyfe wordt de geboorte vermeld van Schild Jaguar II, waardoor de geboorteregistratie van zijn zoon is ingebed in de afbeelding van het ritueel, waarmee die geboorte gevierd wordt. De hoofdpersoon in deze latei wordt aangeduid als '3-katun heer, Vogel Jaguar', hij die 20 gevangenen gemaakt heeft, bloedheer van Yaxchilan. In de horizontale tekst onder het tafereel wordt zijn metgezel aangeduid als Vrouwe Balam-Ix.

Genealogisch interessant is, dat we hier te maken hebben met de registratie van een geboorte van een erfopvolger en het daarbij behorende ritueel bij een Mayavorst uit de precolumbiaanse periode. Toen de Spanjaarden in Midden-Amerika arriveerden was de Mayacultuur al geruime tijd op zijn retour. Maar de Mayavorst Vogel Jaguar is zich daarvan nog niet bewust en viert met een van zijn bijvrouwen op traditionele wijze de voortzetting van de dynastie met een bloedoffer.

Literatuur:

L. Schele, M.E. Miller, edit.: The blood of kings. Dynasty and ritual in Maya art. New York/ Fort Worth 1986. George Braziler, Inc./ Kimbell Art Museum. ISBN 080761159X.

Albert Koning

Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.